Novi naučni rad doc. dr. Mirze Buljubašića objedinjuje 112 empirijskih istraživanja o Haškom tribunalu

U međunarodnom naučnom časopisu Southeast European and Black Sea Studies objavljen je rad „Beyond the Courtroom: Local Attitudes and Impact of the ICTY in the Former Yugoslavia“, čiji su autori doc. dr. Mirza Buljubašić s Fakulteta za kriminalistiku, kriminologiju i sigurnosne studije Univerziteta u Sarajevu, prof. dr. Barbora Holá s Vrije Universiteit Amsterdam i Netherlands Centre for the Study of Crime and Law Enforcement (NSCR), te Linda J. Schoonmade iz Medicinske biblioteke Vrije Universiteit Amsterdam. Rad predstavlja pregled 112 empirijskih istraživanja objavljenih između 1993. i 2024. godine, koja su proučavala stavove javnosti prema Međunarodnom krivičnom sudu za bivšu Jugoslaviju (ICTY) i različite društvene učinke povezane s njegovim radom.

Sistematizacija tri decenije empirijskih istraživanja

Primjenom metodologije scoping review, autori su pretražili pet relevantnih naučnih baza podataka, uz dodatno praćenje citata, te objedinili istraživanja iz kriminologije, prava, sociologije, političkih nauka i psihologije. Od 112 uključenih studija, 67 se primarno bavilo društvenim učincima Tribunala, 35 stavovima javnosti, dok je 10 obuhvatilo oba područja. Analizirana istraživanja odnosila su se na različite aspekte rada ICTY, uključujući stavove o njegovoj legitimnosti i pravičnosti, pravosudne reforme, iskustva žrtava, društvene procese povezane s pomirenjem te ulogu medija i obrazovanja. Rad ne predstavlja novo ispitivanje javnog mnijenja niti nudi jedinstvenu ocjenu uspješnosti Tribunala. Njegov doprinos ogleda se u povezivanju dosad raspršenih empirijskih nalaza i utvrđivanju obrazaca, razlika i ograničenja u postojećoj literaturi.

Šta još nedostaje u istraživanjima?

Jedan od važnih zaključaka odnosi se na ograničenja dosadašnjih empirijskih istraživanja. Literatura je u značajnoj mjeri zasnovana na podacima prikupljenim u jednom vremenskom trenutku, istraživanjima pojedinačnih država te uzorcima koji često daju prednost urbanim sredinama ili pripadnicima društvenih elita. Uporedna i longitudinalna istraživanja, koja bi omogućila praćenje promjena u stavovima javnosti kroz vrijeme i različite društvene kontekste, znatno su rjeđa.

Autori stoga ukazuju na potrebu za daljnjim istraživanjima koja bi preciznije obuhvatila dugoročne društvene učinke međunarodnog krivičnog pravosuđa i njihove razlike između zajednica. Publikacija predstavlja rezultat međunarodne naučne saradnje istraživača iz Sarajeva i Amsterdama i doprinos razvoju empirijskih istraživanja iz oblasti kriminologije, međunarodnog krivičnog pravosuđa i tranzicijske pravde.

Buljubašić, M., Holá, B., & Schoonmade, L. J. (2026). Beyond the Courtroom: Local Attitudes and Impact of the ICTY in the Former Yugoslavia. Southeast European and Black Sea Studies, 1-25. https://doi.org/10.1080/14683857.2026.2752045